còi cọc

Cây cam này trồng ở đất cằn nên trông rất còi cọc.

Định nghĩa

Tính từ:
- Chỉ tình trạng phát triển kém, không đạt kích thước hoặc sức khỏe bình thường so với lứa tuổi hoặc giống loài: Dùng để mô tả cây cối, động vật hoặc con người có thân hình nhỏ bé, yếu ớt, thiếu sức sống do điều kiện sống không tốt.
- Ốm yếu, gầy gò, không nở nang: Thường ám chỉ sự thiếu dinh dưỡng hoặc bệnh tật khiến cho sự tăng trưởng bị hạn chế.

Ví dụ sử dụng

Tính từ:
- Cây cam này trồng ở đất cằn nên trông rất còi cọc. (Cây cam này được trồng ở vùng đất cằn cỗi nên trông rất nhỏ bé, kém phát triển.)
- Đứa trẻ sống trong cảnh thiếu ăn nên người còi cọc. (Đứa trẻ sống trong cảnh thiếu ăn nên người gầy gò, ốm yếu.)
- Vườn rau bị còi cọc vì thiếu nước và ánh nắng. (Vườn rau phát triển kém vì thiếu nước và ánh sáng mặt trời.)

Các cách sử dụng nâng cao

Dùng trong văn chương, miêu tả: Để tạo hình ảnh ấn tượng về sự héo hon, tiều tụy.
- Những cánh đồng lúa còi cọc sau trận hạn hán kéo dài. (Những cánh đồng lúa còi cọc sau trận hạn hán kéo dài.)
Dùng với nghĩa bóng (ít phổ biến hơn): Có thể ám chỉ sự phát triển không đầy đủ về trí tuệ, tinh thần hoặc một lĩnh vực nào đó.
- Tư duy còi cọc không thể tạo nên những sáng kiến lớn. (Tư duy kém phát triển không thể tạo nên những sáng kiến lớn.)

Biến thể và từ gần giống

Còi (tính từ): Cũng có nghĩa là nhỏ bé, kém phát triển so với bình thường, thường dùng độc lập.
- Cây còi. (Cây nhỏ, kém phát triển.)
Cọc cạch (tính từ): Chỉ dáng điệu hoặc hình thù khẳng khiu, không cân đối, có thể đi kèm ý nghĩa kém phát triển.
Cằn cỗi (tính từ): Chủ yếu dùng cho đất đai, cây cối, chỉ sự nghèo nàn, thiếu dinh dưỡng dẫn đến sự sinh trưởng kém.

Từ đồng nghĩa

Từ trái nghĩa

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

Còi cọc như cây kim giao: So sánh để nhấn mạnh sự gầy gò, nhỏ bé đến mức tột độ.
Ăn không lớn, mặc không nên thân: Thường dùng để chỉ trẻ con hoặc người còi cọc dù được chăm sóc.